Số Phận hay Định Mệnh?

 

Ba ngày hôm nay nhận được nhiều cú điện thoại, tin nhắn…Có một điều đọng lại sau đa số các cuộc gọi, các tin nhắn ấy là lời than về Số Phận. Chẳng ai biết trước cuộc đời mình, Số Phận mình sẽ ra sao. Nếu biết trước chắc người ta sẽ làm khác, sẽ lên kế hoạch…

Hơn 6 năm trời sống ở Châu Âu, hành trang kiến thức mang về VN là những nhận thức về một nền văn minh đi trước người Việt nhiều thập kỷ, một nền văn hóa khác xa nền văn hóa  Nho Giáo Á Đông…Ngày đó còn quá trẻ, hiểu biết chưa nhiều nên mọi sự đánh giá còn thiển cận.

Có mấy câu Ngạn Ngữ mà lần đầu tiên được đọc bằng tiếng Czech thấy hay và lạ lẫm đối với mình: “Co oci ne vidi’. To srdce ne boly” (Mắt không nhìn thấy, Tim không đau) rồi  “Kazdy zivod má svou velicos” (Mỗi cuộc sống có một chiều sâu riêng của nó). Có lẽ câu ngạn ngữ mà mình tâm đắc nhất và trong văn hóa Việt Nam cho đến lúc ấy mình chưa được nghe nói: “Zivod to necheme, ale to mámme” (Cuộc sống không phải là những gì chúng ta muốn mà chỉ là những gì chúng ta có).

Chẳng biết nguồn gốc, xuất xứ của những câu ngạn ngữ trên bắt đầu từ quốc gia hay nền văn minh nào trên trái đất này, nhưng có những câu mà đa số các nền văn hóa cũng có một câu tương tự như vậy. Trong câu ngạn ngữ: “Kazdy zivod má svou velicos” chữ “Velicos” ở đây trong tiếng Czech là kích cỡ, Số (tương tự trong tiếng Anh là Size). Vậy thì câu ngạn ngữ này khi dịch ra tiếng Việt để chuẩn nhất sẽ phải là:”Mỗi một cuộc đời có Số Phận riêng”. Phải chăng con người ta khi sinh ra trên cõi đời này đã được Thượng Đế ban cho một Số Phận riêng không ai giống ai?

Cũng có một câu ngạn ngữ:”Gieo Hành Động gặt Thói Quen, gieo Thói Quen gặt Tính Cách, gieo Tính Cách gặt Số Phận”. Như vậy chúng ta có thể thay đổi Số Phận của mình bằng cách thay đổi những thói quen? Có lẽ như vậy. Thế nhưng cái mà người ta hay gọi là Định Mệnh thì là như thế nào?  Số Phận và Định Mệnh có gì Giống & Khác nhau?

Có lẽ Số Phận của mỗi con người là sự Sướng, Khổ, là Hạnh Phúc hay Bất Hạnh, là Vui Buồn…Còn Định Mệnh là những ngày tháng được sống, là cái kết cục cuối cùng mà người ta sẽ được nhận từ Tạo Hóa chăng? Ôi trời ơi, thế này vẫn mơ hồ quá…

 Ở entry trước đã viết trong Bài Giảng Cuối Cùng của mình, Giáo Sư Randy Pausch đã nói:”Chúng ta không thể thay đổi được quân bài đã chia, chỉ thay đổi được cách chơi những quân bài đó”. Cuối cùng sau những suy nghĩ, những lập luận, bản thân mình vẫn nhận ra rằng: “Chúng ta không thể thay đổi được Định Mệnh của mình”. Còn trong chừng mực nào đó thì có thể thay đổi được Số Phận của mình bằng cách thay đổi cách sống…

Mấy ngày nay cứ day dứt bởi câu hỏi: Thế nào là Số Phận? Thế nào là Định Mệnh? Entry này là những điều tự lý giải với bản thân, để trong cái đầu (hay trên?) của mình bớt đi một vài dấu hỏi. Nhưng hình như chẳng những thấy không bớt được đi mà có thể lại thêm…

Khóc Em! Khánh ơi

Vậy là em đã ra đi về cõi Vĩnh Hằng sau hơn 40 năm sống trên cõi đời này. Cuộc sống quá ngắn ngủi, kiếp người sao phù du. Mặc dù đã biết trước sẽ đến lúc như vậy, nhưng khi gần 5h sáng điện thoại di động đổ chuông Tôi vẫn lạnh người giật mình và vừa nhìn tên người gọi chưa bấm nghe Tôi đã quay sang nói với Bà Xã:”Em ơi, Hoa mất rồi” Tất cả đã được biết trước mà sao Trái Tim Tôi vẫn quặn thắt và buốt lạnh…Em đã ra đi về với Ông Bà, Tổ Tiên lúc 03h45 sáng hôm nay.

Vậy là Tôi đã mất đi một Đồng Nghiệp, một Người Bạn, một Người Em… đã gắn bó với Tôi và gia đình Tôi trong nhiều năm. Mới hôm nào Tôi đưa Mẹ, các chị, em và Vợ Tôi cùng các cháu đến thăm Em, vẫn biết căn bệnh hiểm nghèo Em mắc phải rất khó chạy chữa, nhưng tất cả vẫn hy vọng biết đâu “hợp Thầy, hợp Thuốc” Em sẽ qua khỏi, hoặc ít ra cũng thêm được vài năm nữa…Tôi cũng cầu mong và hy vọng như vậy, bởi sống gần Em,luôn nghe Em nói:”Ở Hiền gặp Lành” và chứng kiến cách sống luôn làm điều Thiện, luôn nhường nhịn cho mọi người. Tôi cố gắng tin Số Phận Em sẽ tốt hơn.

Em nói Em có Duyên với Cửa Phật, lẽ ra Em phải ở Chùa mới đúng Số Phận, Em rất hay đi Lễ Chùa và giành nhiều công sức, thời gian, tiền bạc cho việc giúp Nhà Chùa. Hình như Em có một Số Phận khác? Tôi lờ mờ hiểu như vây. Ngay cả cái tên trong lá Sớ khi đi chùa, hay tên trong tờ Công Đức khi đi Lễ cũng là một cái tên không như trong giấy Khai Sinh…Xin phép Em trong entry này Tôi được gọi cái tên ấy, khi bây giờ Em đã về với Cõi Phật.

Đạo Phật hay nói:”Đời là Bể Khổ” “Sống Gửi, Thác Về” Chết là sự giải thoát cho khỏi những đau khổ, những nhọc nhằn trên cõi Trần Gian này, khi về với Cõi Phật là lên cõi Niết Bàn. Con người sẽ được hưởng sự sung sướng, đấy mới thực sự là Cuộc Sống Vĩnh Hằng…

Em có một tuổi thơ êm đềm và tốt đẹp như bao người khác, khi học xong PTTH, Em đã ra đi đến một nơi là “Thiên Đường”, nơi bao người mơ ước được tới, nơi mà khi Em bước chân đến thì Tôi đã ở đó nhiều năm.  Nhưng cuộc sống Vui Vẻ và sung sướng ấy cũng quá ngắn ngủi, sự kiện Bức Tường Berlin bị phá bỏ sau đó kéo theo sự sụp đổ của cả một hệ thống các nước XHCN Đông Âu và Liên Xô đã kết thúc quá sớm thời gian Em ở đó, cũng là kết thúc những tháng ngày sung sướng, vui vẻ của Em. Tôi tự hỏi nếu ngày đó như bao người bạn cùng đoàn khác, Em không quay trở về VN, mà trong dòng người vượt biên giới Czech – Germany, chôn giấy tờ, hộ chiếu ở gốc cây nào đó trên đất Czech, đánh dấu rồi vượt qua bên kia biên giới nhập vào số những người Việt trên đất Đức bắt đầu có Tự Do trong khi đất Czech “Cánh cửa vẫn Chưa được mở ra”, thì số phận Em có khác với cái kết cục đau buồn ngày hôm nay hay không?

Trở về VN Em đi làm và trở thành Đồng nghiệp của Tôi, cùng là những người đã từng sống ở CH Czech trở về, chúng tôi thân nhau hơn so với những người khác, tất cả những người đi nước ngoài về hàng tháng đóng góp một số tiền nho nhỏ để cuối năm tổ chức liên hoan mời mọi người vui Lễ Giáng Sinh. Mọi bước đi trong cuộc sống sau này của Em hay đồng hành cùng với Tôi, như đi học ĐH Luật, học TCTC… có việc do chúng tôi rủ nhau cùng học, có việc do sự sắp xếp của Cơ Quan, sự tình cờ của Số phận…

Cuộc Sống trở nên quá nặng nề và Cuộc Đời trở thành bể khổ với Em bắt đầu từ khi Em đi lấy chồng. Tất cả mọi người  trong cơ quan, cũng như gia đình, bạn bè đều biết điều đó…quá nhiều người can ngăn, khuyên giải nhưng chẳng ai có thể làm được điều gì cho Em, bởi chỉ có Em mới tự quyết định được Cuộc Đời mình. Âu cũng là Số Phận…

Vài năm trước đây, Em cùng với mấy anh em trong gia đình Tôi vào Thành Cổ Quảng Trị, thắp hương cho những người lính đã nằm xuống ở nơi đó trong một cuộc chiến tàn khốc nhất lịch sử chiến tranh của đất nước này và tìm kiếm khu vực mà người anh cả của chúng tôi đã nằm lại. Suốt một ngày phơi mình trong cái nắng, nóng khủng khiếp của Miền Trung, khi thì trong Thành Cổ, lúc ngoài triền sông Thạch Hãn (khoảng vị trí nơi mà anh tôi có thể nằm lại theo lời đồng đội của anh tôi còn sống trở về kể lại) Em cũng lầm lũi và mệt mỏi như chúng tôi. Em vẫn nói đã coi Tôi và các anh chị của tôi là người thân trong gia đình thì việc tìm kiếm phần mộ hay hài cốt anh trai tôi cũng là việc của em.

Một sự việc sảy ra sau này kiến Tôi mỗi khi nghĩ lại, cũng như bây giờ viết những dòng này vẫn thấy lạnh hết cả người. Sau lần đi ấy về vài hôm, đột nhiên một buổi sáng vừa đến cơ quan Em bỗng gọi Tôi kể ngay:”Đêm qua Em mơ thấy anh Ngọ (tên người anh hy sinh mà chúng tôi đang tìm kiếm hài cốt) về gặp Em và bảo hài cốt anh ấy không phải chỗ mấy anh em mình tìm đâu, anh ấy dắt em đi và chỉ chỗ, nơi ấy nhiều cây cối um tùm, rậm rạp lắm, cạnh đấy là nhà có một đôi vợ chồng trẻ, người ta cũng biết đấy,vì đã đưa bọn anh ra nghĩa trang. Anh Ngọ còn dắt em ra tận nghĩa trang nữa”

Lúc ấy Tôi chưa biết câu chuyện ngủ mơ ấy như thế nào vì chưa có gì để kiểm chứng, cho đến ngày 10/7 năm ngoái Tôi là khách mời trong chương trình Đại Lễ Cầu Siêu Tri Ân & Lưu Danh Các Anh Hùng Liệt Sỹ Thành Cổ Quảng Trị, vì có anh trai là Liệt sỹ hy sinh tại Thành Cổ, đồng thời cũng là tác giả của một bài thơ khóc các anh, những người lính đã ngã xuống vì đất nước, vì dân tộc được đăng trong cuốn “HUYỀN THOẠI THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ” bên cạnh hàng ngàn bản sách bình thường có một độc bản được in với kỷ lục là sách lớn nhất VN có kích thước 70cm x 100cm và bày trong Bảo Tàng Thành Cổ. Đoàn đi có nhiều gia đình Liệt sỹ & các cựu chiến binh Thành Cổ.

Tình cờ trong đoàn Tôi gặp một CCB cùng đơn vị với anh trai tôi & em trai một Liệt Sỹ hy sinh cùng ngày, cùng chỗ, cùng lúc với anh trai tôi. Anh ấy đã nhiều lần đi cùng với đồng đội của anh trai vào tìm kiếm nơi hy sinh & hài cốt anh mình. Vào đến nơi trong lúc chờ đến tối buổi lễ mới bắt đầu, anh ấy dẫn tôi đi đến khu vực hai người anh của chúng tôi đã ngã xuống, vừa vào đến khu vực đó bỗng nhiên Tôi lạnh hết cả người, một cảm giác gì đó không thể lý giải được bỗng tràn ngập con người tôi. Khu vườn rậm rạp cây cối, hoang vắng dù quanh đó có mấy nhà dân. Chỉ hai cái hố bom, một đã bị người dân san lấp gần hết và một còn gần như nguyên vẹn (chỉ nông đi nhiều vì mỗi năm mùa lũ nước sông Thạch Hãn dâng lên tràn vào bồi lấp) anh ấy nói chính xác là vị trí này đây.

Cảm giác rợn người của Tôi tăng lên khi chúng tôi vào nhà của chủ nhân khu đất đó, hai vợ chồng trẻ với hai đứa con nhỏ. Sau khi hỏi chuyện sơ bộ và thấy câu chuyện giấc mơ của em cho đến giờ phút đó đúng hoàn toàn, Tôi rút điện thoại gọi cho em nói lại sự việc và hỏi có nhớ cụ thể trong giấc mơ khi được anh Ngọ dắt ra nghĩa trang thì anh ấy chỉ vị trí mộ anh ấy ở chỗ nào không. Em trả lời chỉ nhớ ngôi mộ anh ấy chỉ nằm ở gần cuối nghĩa trang, bên trái của đài tưởng niệm, trong mơ còn nhìn thấy cả tường rào nghĩa trang phía sau mộ.

Người chủ khu đất nhiệt tình lấy xe máy cùng người cán bộ TBXH của xã chở chúng tôi ra nghĩa trang, sau khi thắp hương ở đài tưởng niệm, cả hai dẫn chúng tôi ra khu mộ mà các anh nói khi tìm thấy hài cốt (lúc đào móng nhà, lúc làm vườn…) ở khu vực đó đều đưa ra đây. Do hài cốt không còn nguyên vẹn, lại chẳng có vật gì để xác định tên tuổi nên tất cả các ngôi mộ này sau khi an táng đều có dòng chữ trên bia”Liệt Sỹ Chưa Biết Tên”. Nghĩa trang có một lần di dời do làm đường nên vị trí các ngôi mộ bị xê dịch, hồ sơ cũng thất lạc, còn 3 trong số 8 hài cốt tìm thấy ở đó đưa ra đây an táng là chắc chắn những ngôi này. Tôi nhìn lại vị trí thì thấy đúng như em nói, nhưng như em đã nói trong mơ hình ảnh không rõ lắm…

Tạm bằng lòng với những gì bước đầu tìm hiểu được, sau buổi lễ Tôi quay về HN và cùng thống nhất với em là sắp xếp thời gian để tiếp tục đi vào đó cùng với cả mấy anh em và một một người đồng đội của anh tôi đã thoát chết vì hai quả bom đó khi đồng đội kịp bới được cửa hầm. Chúng tôi tin rằng nếu giấc mơ của em đã có quá nhiều chi tiết đúng như vậy thì biết đâu anh tôi sẽ về báo mộng cho em thêm một lần nữa, và từ những điều đó cộng với thông tin khác & KHKT chúng tôi sẽ tìm được hài cốt anh mình. Nhưng hỡi ôi, chỉ hơn một tháng sau ngày Tôi từ QT về thì Em ngã bệnh và…

Những dòng này Tôi đang viết cho em trong nhạt nhòa nước mắt, khóc cho một người thân, cho số phận ngắn ngủi, đầy rẫy những buồn bực, đau khổ, trầm luân của một phận người. Em biết không sáng nay khi đưa Em vào trong phòng lạnh của nhà tang lễ 125 Phùng Hưng, Tôi chợt nghĩ đến một mùa đông nào đó trên đất Czech, Em chơi đùa trong băng tuyết…? Tôi tin rằng Em lại trở về Nơi Hạnh Phúc..

Số phận con người đã được Trời định đoạt. Tiếc thương Em nhưng cũng nguôi ngoai phần nào khi tin rằng Phật Bà đã mở vòng tay đưa Em thoát khỏi Bể Khổ, đón Em về Miền Cực Lạc, chấm dứt những ngày tháng triền miên trong đau đớn, khổ ải, day dứt…

Xót xa cho Em đã đành, còn xót xa hơn khi nghĩ về ngày mai, về những gì sẽ xảy ra. Lòng Tôi thắt lại khi sáng nay nhìn hai đứa con em, vẻ trầm lặng của đứa lớn, vẻ lạnh tanh của đứa bé…Chợt lạnh người khi nhớ đến câu nói của em (dự cảm) về tương lai của  hai đứa con mình trong lúc Em buồn chán, thất vọng nhất: ”Giọt trước rơi đâu, giọt sau rơi đấy”. Tôi chợt nghĩ: Cái Chết chẳng có gì đáng sợ. Cái đáng sợ nhất là khi người ta Sống mà mọi người bảo rằng thà nó Chết còn Tốt hơn…

Entry này dành cho Em, như một nén nhang Tôi và tất cả những người trong gia đình mình, những người  rất yêu quý Em thắp lên, khấn nguyện Em chứng giám tấm lòng và cầu cho Vong Linh Em được siêu thoát. Cầu cho Em mãi thanh thản nơi Cõi Vĩnh Hằng…   

Con xin lạy Ba

Nói thay lời BB


Con xin lạy Ba
Dù chưa một lần gặp mặt.
Lòng con đau thắt
Khi nhìn nước mắt em con.

Trái Đất xoay tròn
Thành phố bé như hòn bi thời nhỏ dại.
Sau hai mươi hai năm
Tình cờ con gặp lại...

Cô bé ngày xưa
Vẫn nhảy dây, chơi đùa nơi đầu ngõ
Giờ đã là thiếu phụ
Vẹn nguyên...Đôi mắt ngày xưa

Khói nhang bay vờn nắng trưa
Tàn vàng mã quay tròn trong gió
Em con ngồi đó
Nước mắt lặng lẽ tuôn rơi.

Vầng trán Ba, ánh nhìn xa xôi
Như chiêm nghiệm Cuộc đời
Vẫn ánh nét ân cần
Nhìn con gái út như ngày nhỏ dại.

Em con xin Ba
Dù biết rằng mình chưa đúng
Ba sẽ độ lượng thứ tha
Và mở rộng vòng tay Người Cha./.

Hẹn yêu (Nhan’s Blog)

Xin
cho mây che phủ phận người,
Xin cho tôi một sáng trời vui,
Xin cho tôi đến tận nụ cười,
Cho tôi quên một nấm mộ tươi.
Xin cho tôi, xin vạn lần rồi,
Một góc này chỉ biết rong chơi,
Xin cho tôi yên phận này thôi.

Xin cho tôi yên ngủ một ngày,
Xin cho đêm không có đạn bay,
Xin cho chim góp nhạc về trời,
Xin cho tôi là kiếp của mây.
Xin cho tôi ra khỏi cuộc đời,
Để bao giờ trời đất yên vui,
Xin cho tôi xin lại cuộc đời.

Cho tôi đi xây lại chuyện tình
Cho tôi đi nâng dậy hoà bình
Cho tôi đi qua tận gập ghềnh
Nhìn dòng máu trong tim anh.
Cho tôi nghe tay mẹ nồng nàn
Cho tôi nghe chân trẻ rộn ràng,
Cho quê hương giấc ngủ thật hiền
Rồi từ đó tôi yêu em.

Cho tôi xin nguyên vẹn hình hài
Cho tôi nghe lời hát cỏ cây,
Xin cho tôi quên phận tù đầy
Xin cho tôi là thoáng rượu cay
Xin cho tôi, xin cả cuộc đời
Để hôm nào trẻ hát trong nôi.
Xin cho tôi, xin chỉ một ngày

 

(Xin cho tôi - Trịnh Công Sơn)

Không rõ trong hoàn cảnh cụ thể nào
Trịnh Công Sơn viết nhạc phẩm này, một trong nhiều ca khúc da vàng cho thân
phận Việt nam, thân phận những người nằm xuống trong cuộc chiến tàn khốc nhất
lịch sử đất nước. Mỗi lần nghe, mỗi lần tim đau thắt.

…Mười tám tuổi anh đã nằm lại trong
cuộc chiến ấy. Trẻ. Quá trẻ, chưa biết đến nụ hôn đầu. Và quá đau khi suốt đời
chúng tôi đặt lên bàn thờ anh hoa trắng. Anh có bạn gái chưa? Trong kí ức chúng
tôi không có hình bóng người con gái nào anh dẫn về để chúng tôi líu ríu chào
là chị. Anh có bạn gái chưa? Câu đó nhiều lần chúng tôi hỏi các bạn anh, những
đồng đội may mắn trở về. Vu vơ câu trả lời. Vu vơ rung động đầu đời như không
là thực...Nhưng có thật những đêm các anh trần truồng vượt sông ôm ba lô quân
trang gói kĩ trong túi ni-lông, gặp những nữ du kích đi ngược lại, rúc rích
cười, thẹn thùng đỏ mặt. Có thật ngực xuân căng tràn con gái ghì chặt khuôn mặt
người lính trẻ, vuốt ve mái tóc chàng mà khóc, khóc cho những ẩn ức, cho những
khát khao. Có thật những lời cầu xin, có thật những tiếng thầm thì bên bức
tường đổ nát...Chiến tranh có thể cướp đi sinh mạng con người nhưng không thể
huỷ diệt khát khao sống.

Tôi mong mình mơ thấy một đêm, tĩnh
lặng thay tiếng đạn pháo, ánh trăng thay ánh hoả châu, anh nắm tay một người
con gái nào đó để thấy trên mặt đất hoang vu đổ nát này trỗi lên một vườn địa
đàng.

Để tim tôi bớt quặn thắt khi nghe
“Xin cho tôi xin cả cuộc đời để hôm nào trẻ hát trong nôi”

(viết cho ngày Valentine)

Cho con chín tuổi (Nhan's Blog)

Lên
chín con đã biết ghi nhận những gì về đời sống xung quanh, để mai ngày khi chất
chồng tuổi trời, người đàn ông trong con lội ngược dòng kí ức vớt tìm những
chìm nổi tuổi thơ? Hạnh phúc nhìn con ngượng ngùng thổi tắt những ngọn nến sinh
nhật, bố tự hỏi như vậy. Phải, con còn quá nhỏ để hiểu hết những điều bố nói.
Nhưng bố vẫn sẽ kể, bởi đơn giản trong tâm trí bố những hình ảnh, những đoạn kí
ức bỗng vô thức hiện về qua lớp lớp sương mờ thời gian.

...Nếu miêu tả những ngày tháng
thơ ấu bằng cảm nhận của tất cả các giác quan non nớt thì tuổi thơ của tôi là vị
ngọt trái bàng chín rụng trong thùng nước gánh thuê mẹ quảy về, là mùi mồ hôi
thân thương trên áo mẹ vẫn rúc vào ngủ đêm đêm, là bóng chiều nhập nhoạng líu
ríu bám tay anh theo lên đoạn đê cửa ô đón mẹ tan ca, là cảm giác nhồn nhột,
thiu thiu ngủ mơ màng vòi mẹ xoa lưng, nhưng trùm lên tất cả, xé rách tất cả là
tiếng còi báo động thất thanh rú trên thành phố.

Bây giờ, dù đã phai nhạt, mơ hồ
theo thời gian nhưng chiến tranh vẫn hằn sâu lên kí ức tuổi thơ tôi. Còn đó những
đêm rời thành phố, lóc xóc, gập ghềnh ngủ trên chiếc xe đạp cha và anh thay
nhau chở qua những con đường đầy hố bom đến những làng quê sơ tán, nơi nước
sinh hoạt được lấy lên từ những giếng nước nhiễm phèn váng đỏ. Tôi mắc bệnh đau
mắt vì dùng nước bẩn. Với cặp mắt sưng húp tôi cũng lếch thếch theo các anh chị
tới trường. Chưa đến tuổi đi học, cũng được phép vào lớp, được xếp một chỗ ngồi
dưới gầm bàn, để rồi mải chơi, quên mình đang ở đâu, đứng dậy, đụng đầu vào gầm
bàn khóc ré lên.

Không chữa khỏi bệnh đau mắt
cho con, mẹ đành liều mang tôi về thành phố, nơi hợp tác xã thuỷ tinh của mẹ vẫn
trụ lại sản xuất những thứ rất cần trong thời chiến: ống tiêm và lọ đựng thuốc.
Gia đình chia hai nơi: cha, chị, hai anh sống ở nơi sơ tán; còn nơi đây, trong
thành phố vắng heo hút có mẹ, anh cả và tôi. Hàng ngày trước khi bắt chuyến tầu
điện sớm nhất ra ngoại ô học, anh cõng tôi ngủ gà ngủ gật trên lưng đem đến gửi
bà trông trẻ. Bao giờ tôi cũng là đứa trẻ được đưa đến sớm nhất, và đón về muộn
nhất. Lúc đến người ta còn ngủ, phải lê la dưới đất chờ họ dậy, chiều tối ra bám
song cửa chờ mẹ tan làm...

...Có một lần mẹ sợ hãi đến kinh hoàng khi hai anh em tôi
mất tích. Bóng tối đã phủ dầy xuống thành phố vừa bị dội bom, vậy mà vẫn không
thấy hai anh em tôi. Cuống cuồng mẹ chạy khắp mọi nơi: hết nhà họ hàng rồi các
đồn công an mà vẫn không tìm được các con. Lúc chết lạnh vì sợ hãi, mẹ thấy
trong quầng sáng đèn đường vàng vọt hiện ra bóng anh cõng tôi… Lần nào kể
chuyện này mẹ cũng khóc: Anh đi bới rác kiếm thêm tiền giúp gia đình.

Từ đám bạn bè anh biết một nơi, vào
các ngày cố định trong tuần có những chiếc xe chở rác từ nhà máy sản xuất văn
phòng phẩm tới đổ. Trong đống phế thải ấy có thể kiếm được tất cả các chi tiết
của một chiếc bút. Anh đã giấu mẹ, sau giờ tan học đến đón tôi rồi cõng ra bãi
rác ấy. Tìm một tấm bìa, hay một mảnh báo anh đặt tôi ngồi đó chơi và chờ anh.
Những thứ kiếm được như ngòi viết, lưỡi gà, ruột gà, thân bút... đều có thể bán
cho các bà hàng xén. Anh đem những đồng xu nhôm gom góp đựơc đổi thành sách,
giấy viết hay lặng lẽ giúp mẹ có thêm gói kẹo, cái bánh mì cuối tuần mang sang
cho các em nơi sơ tán.

Trước đó mẹ không biết chuyện, vì
khi tan làm về bao giờ mẹ cũng thấy hai anh em tôi đã có mặt ở nhà, nhưng hôm
ấy chuyến xe rác không những đổ muộn hơn thường lệ, mà lại có nhiều thứ quý quá
nên anh mê mải bới chẳng để ý đến tiếng bom đâu đó và bóng tối phủ xuống thành
phố từ lúc nào. Anh em tôi đã làm mẹ sợ đến phát điên. Anh bị mẹ mắng. Nhưng
khi biết lí do, mẹ thấy thương và hối hận vì mắng oan anh. (Tôi biết, đến bây
giờ, mỗi khi nhắc lại chuyện này, mẹ vẫn còn hối hận)

Con ơi,
những dòng chữ đầu đời bố đã viết bằng chiếc bút bác con kiếm cho như thế đấy…
Đừng khóc, bố dặn mình đừng khóc để kể tiếp cho con.

1972. Tôi chín tuổi, anh chưa tròn
mười tám. Chiến tranh Việt nam bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Máy bay Mĩ
ném bom cả ngày lẫn đêm. Sợ các con không kịp chạy ra hầm trú ẩn công cộng ban
đêm, bố tôi kiếm vải bạt may thành những cái bao, đổ đầy cát, xếp chồng lên
nhau như người ta xây công sự, rồi kê tấm phản lên trên. Và chiếc gường ngủ của
chúng tôi trở thành một căn hầm thời chiến, khi có báo động đêm chúng tôi chỉ
việc lăn xuống đất, chui vào gầm gường và chờ cái chết đi qua.

Còi báo động rú thường xuyên hơn,
hoảng loạn hơn; hơi bom nổ rung chuyển căn hầm ẩm ướt, ngột ngạt, tanh nồng mùi
bùn đất; nỗi sợ hãi trước cái chết hiện hình trên vành khăn tang trắng, trên
hoang vu rờn rợn đổ nát, trong tiếng lũ mèo gào tha về những miếng thịt người
lượm xót.

...Bỏ lại thành phố sau lưng, gia
đình lại mỗi người một ngả. Anh nhập ngũ, chị mang theo tôi và anh giáp tôi ra
vùng ven đô sơ tán. Để đêm đêm có những đứa trẻ nhớ nhà theo chân dân địa
phương lên con đê đầu làng nhìn về thành phố quê hương. Trong cái quầng sáng mờ
mờ nơi xa thỉnh thoảng lại loé lên những ánh chớp bom, tiếng cái chết ầm ì mơ
hồ vọng lại...

Chín
tuổi, con hỏi bố phải tả thế nào những chuyến đi chơi mùa hạ trong bài tập làm
văn. Tự viết đi con, bởi bố không có biển Sầm Sơn, Hạ Long, Cát Bà trong tuổi
thơ để thay con cảm nhận. Hãy viết những gì con thấy, dù thơ dại, ngô nghê,
trúc trắc, có sao đâu vì đó là cảm nhận thật của con.

Tôi còn nhớ chuyến đi thăm anh. Sáng
sớm hai chị em tôi đáp tầu điện vào Ngã Tư Sở, tìm đến nhà một người quen có
con cùng đơn vị với anh, mẹ đã nhờ bác ấy cho hai chị em tôi đi theo, tất cả
chúng tôi đón xe lên Hòa Bình... Mười ba năm sau, khi tốt nghiệp đại học, tôi
trở lại nơi này, làm việc tại công trường xây dựng thủy điện, mỗi lần đi qua
những cái tên Bãi Nai, Dốc Bụt, Tân Lạc… tôi cố tìm trong cảnh vật nét gì đó
thân quen, tìm lại trong kí ức dấu chân non nớt ngày chín tuổi.

Đó là một vùng rừng núi hoang vu với
tiếng chim bắt cô trói cột thảng thốt kêu, những con suối trơn rêu, những nếp
nhà sàn lấp ló. Có rất đông bộ đội, họ trẻ như anh, đang hành quân ngược về
phía chúng tôi, ai cũng cười đùa, trọc ghẹo cô gái tuổi mười sáu dắt theo thằng
em bẽn lẽn. Thỉnh thoảng có một người dân bản trong bộ quần áo lạ mắt, đeo trên
lưng một khẩu súng dài lạ không kém, và một con chó săn chạy đằng trước...

Doanh trại của các anh làm toàn bằng
tre, nứa. Tôi nhớ như in cái nhà khách của đơn vị (từa tựa cái chòi cá, rộng
hơn mà thôi), nhớ vị chua lè của trái vải đầu nhà lúc tôi háo hức nếm thử, nhớ
những bồn hoa được rào bằng những hàng gạch chôn nghiêng, quét vôi trắng lem
nhem, và lạ lùng hơn cả là cách bộ đội nấu cơm: hai anh mồ hôi nhễ nhại đứng
trên mặt bếp, đảo cơm trong cái chảo gang khổng lồ bằng hai cái xẻng.

Được nghỉ một ngày anh đưa tôi vào
rừng chơi, tôi không quen qua suối, anh phải dắt tôi leo qua những tảng đá trơn
rêu. Lần ấy anh tìm được một khóm lan rừng cho tôi mang về làm quà. Kỉ vật quân
ngũ duy nhất của anh gia đình tôi giữ đến tận bây giờ. Lạ lắm, sau nhiều năm,
lần đầu tiên nó trổ hoa ngày tôi nhận giấy báo thi đỗ đại học.

Mỗi
khi bố đi công tác, con và em thay nhau gọi điện hỏi bao giờ bố về. Chóng thôi,
bố sắp xong việc rồi, đêm ngủ, nếu nhớ, lấy cái gối của bố mà ôm nhé.

Một lần, hình như dạo ấy gần Tết
nguyên đán, cán bộ tiểu khu (đơn vị hành chính cấp phường bây giờ) đến nhà, sau
vài lời xã giao mượn cớ thăm gia đình quân nhân, họ đề nghị bố mẹ tôi cho gặp
anh. Vô cùng ngạc nhiên, bố mẹ trả lời anh đang ở trên đơn vị. Họ tưởng bố mẹ
nói dối, quanh co một hồi, cuối cùng họ thông báo anh bỏ ngũ, rồi vừa ngọt
nhạt, vừa dọa dẫm họ đề nghị bố mẹ khuyên anh quay lại đơn vị. Bố mẹ rất sợ.
Tại sao họ bảo anh đào ngũ? Thực sự anh ở đâu lúc này?

Câu chuyện chỉ vỡ lẽ một tuần sau,
khi cô bạn hàng xóm của anh đi nhận hộ và mang sang nhà một phong bì ảnh. Đúng,
anh đã trốn đơn vị về vì nhớ nhà, nhớ bố mẹ, nhớ các em, nhưng anh sợ làm gia
đình liên lụy nên chỉ đứng lấp bên bờ rào hàng xóm nhìn về nhà xem bố mẹ và các
em có khoẻ không. Anh đứng đó nhìn bố cặm cụi đạp máy khâu, mấy đứa em lúi húi
đan vỏ phích. Mọi người bình an. Rồi anh ra hiệu ảnh, mặc quân phục chỉnh tề,
chụp một bức chân dung và trở lại đơn vị. Thành phố quê hương, gia đình, bè bạn
gói gọn trong vài giờ đào ngũ của anh như thế...

Rất nhiều năm sau, khi không còn
anh, trong một buổi lễ kỉ niệm ngày thành lập quân đội do cơ quan tổ chức, tôi
được mời thay mặt thế hệ trẻ phát biểu đôi lời ngợi ca các anh, thay những lời
sáo rỗng tôi kể lại chuyện này và nói rằng, chỉ vậy thôi nhưng tôi hiểu các anh
phải hy sinh, phải chấp nhận nhiều lắm. Không biết do tôi run run cảm động bởi
cảm xúc riêng hay vì lí do gì mà những người dưới kia mắt cũng nhòa lệ.

Chín
tuổi, con mang giấy khen đọc bà nghe, ngạc nhiên hỏi sao ngày xưa bà không đi
học. Không chỉ mình con đâu, cô giáo người Nga cũng từng hỏi bố một câu như
thế. Chuyện đó dài lắm, nhưng con ạ: trường học đời không ai qua hết đâu con.

Anh ra trận, cả nhà dõi theo chặng
đường anh đi qua những lá thư ném vội xuống đường, kí thác vào những đôi tay
chắc cũng run rẩy ngóng chờ tin con. Không biết chữ nên mẹ tôi không tự đọc
được thư, vì thế tôi trở thành người phát ngôn của anh. Không có thư mới, mẹ
lấy thư cũ ra bảo tôi đọc lại, đọc nhiều đến mức thuộc lòng thư anh (giờ tôi vẫn
thuộc, như thuộc 5 điều Bác Hồ dạy).

… Giờ đây, sau bao nhiêu năm, với những thông tin dần hé lộ và qua lời kể của
đồng đội anh may mắn trở về, tôi hình dung phần nào cái khắc nghiệt của chiến
trường Quảng Trị ngày ấy. Nhưng có lẽ khắc nghiệt hơn tất cả là con người phải
lựa chọn giữa sự sống và cái chết. Dù biết qua sông là dấn thân vào cõi chết,
nhưng anh vẫn quyết định đi, bởi anh muốn các em anh được sống.

Nhân em: (trong lá thư - di chúc ấy anh đã viết) Em thì học giỏi rồi, nhưng còn hay
cãi nhau, đánh nhau với anh Thắng, anh Lợi thì thôi nhé, phải chịu khó nghe lời
các anh các chị vì em là út mà, đừng dỗi nữa nhá, hơi một tý là dỗi vào bộ đội
mà dỗi á họ ăn hết mặc kệ, chứ dỗi ở nhà bố mẹ anh chị còn dỗ, phần đấy...

Thuộc lòng thư anh đấy, nhưng liệu
tôi ngày đó và mãi mãi sau này có cảm nhận được hết những điều người trai mười
tám ấy viết không? Chắc là không, bởi mỗi lần đi qua một chặng đời, tôi lại
thấy trong những điều anh nói một cái gì đó khác hơn, đau đớn hơn, nhân bản
hơn.

Chín tuổi, tôi ngượng nghịu, lúng
búng, cố tình lấp liếm lúc đọc cho mẹ nghe. Đến khi bằng tuối anh, tôi lại
thoáng thấy một nụ cười dịu dàng, trọc ngẹo lúc anh viết những dòng này (liệu ý
nghĩ về đứa em út hay dỗi hờn có làm tâm trí anh thanh thản đôi chút khi xung
quanh là bom đạn bủa vây?). Ba lần chín tuổi, những câu hỏi không lời giải đáp
về ý nghĩa của sự sống và cái chết làm tôi hoang mang, choáng váng. Và sẽ còn
câu hỏi nào đến cho cái tuổi bây giờ của bố mẹ tôi, khi bần thần nhìn lá vàng
còn ở trên cây?

Con
hỏi bố thế nào là Tổ quốc. Đó là một khái niệm lớn, con ạ. Ví dụ, con là một
giọt sương, thì gia đình ta là một dòng nước nhỏ, và Tổ quốc là đại dương lớn
ngoài kia.

Đã sang năm 73. Hiệp định Paris được
kí kết. Chúng tôi trở về thành phố. Bẵng đi một dạo, cán bộ tiểu khu lại tới
thăm nhà. Lần này họ ân cần lắm, nhưng tại sao sự xuất hiện của họ lại làm bố mẹ
lo âu?

Hàng ngày bố vẫn cặm cụi đạp máy
khâu vá quần áo thuê, mẹ vẫn đi làm, nhưng có một cái gì đó khang khác, phấp
phỏng, đau đớn, khắc khoải trong không khí chúng tôi đang thở, trong câu chuyện
rời rạc của bố mẹ. Linh cảm mách bảo tôi một chuyện gì đó chẳng lành. Mẹ hay
đội nón đi đâu đó, tìm kiếm ai đó, để lúc trở về mẹ nằm vật ra gường như người
sắp chết. Chúng tôi đâu biết mẹ đi tìm sự thật, nhưng liệu lúc đó có ai dám cho
mẹ biết sự thật không?

Đến một ngày, tôi đi học về và mẹ
bảo: “ Anh con chết rồi!”. Tôi khóc toáng lên. Mẹ khóc, ôm lấy tôi. “Đừng khóc!
Đừng khóc, con ạ. Chưa chắc như vậy đâu!”

Chưa chắc như vậy đâu. Cứ hy vọng
đi. Bám vào đấy để mà sống, và chờ đợi.

...Hôm đó, cả nhà tôi xếp hàng đứng
trước cái tủ thấp duy nhất kê giữa nhà. Người ta đặt lên đó lọ hoa huệ trắng,
bức ảnh anh chụp ngày trốn đơn vị và tấm bằng Tổ Quốc Ghi Công. Mẹ đặt lên đầu
chúng tôi vành tang trắng. Không khí trang nghiêm, chúng tôi không dám khóc.
Lời truy điệu cất lên...”Gia đình mất... Tổ Quốc mất...”. Chú cán bộ khu đội
đọc điếu văn diễn cảm quá, hay hơn nhiều cô giáo đọc mẫu trong giờ tập đọc. Im
lặng, im lặng bao trùm… Mẹ bỗng khóc thét lên, mẹ giẫy giụa, gào gọi trong vòng
tay mấy cán bộ phụ nữ. Im lặng vỡ tan. ..Chỉ còn tiếng khóc, tiếng nức nở không
kìm nén của những đứa trẻ...

Chín tuổi con mang những bài thơ ngợi ca đất nước ra tập
đọc, còn bố...

Dường như không có cách nào khác, dù
rất đau đớn, nhung mẹ vẫn lấy tờ giấy báo tử ấy ra bảo tôi đọc. Tôi rất sợ, tìm
mọi cách lảng tránh… “Đọc chính xác xem người ta viết như thế nào” – mẹ bảo…
Ôi, mẹ tìm gì trong đó? Mẹ không tin hay không muốn tin? Mẹ mong manh chắp nối
thông tin trên tờ giấy mong tìm được anh, hay còn điều gì khác nữa? Ở đâu, ở
đâu trên đất nước này cái nghĩa trang mặt trận phía Nam?

Con
ạ, một giọt sương muốn ra tới biển, trước hết nó phải hòa mình vào suối, vào
sông. Để yêu được Tổ quốc, trước hết con phải biết yêu những người thân của
mình: yêu em, yêu cha mẹ, ông bà, phải biết đau những nỗi đau quanh mình như
con từng xót xa khi em đứt tay, chảy máu ...Bố nghĩ đấy là khởi đầu của hành
trình đi về phía những điều lớn lao, và hành trình ấy luôn cần một trái tim dẫn
đường chỉ lối.

Viết
cho con tuổi thơ của mình, bố đâu muốn nét ngây thơ con vương buồn, chỉ đơn
giản, bố nghĩ mai ngày lớn khôn, tâm hồn con chắc sẽ giầu có hơn nếu nhận thêm
chín tuổi thơ của bố.

VÔ ĐỀ 1

Em để rượu cho Hồn Tôi say say

Mắt Em nhìn cho Tim Tôi chếnh choáng.

Chiều Ngoại Ô giữa khung trời thoáng đãng

Nép bên nhau nghe nhịp đập tim mình.

Chợt chiều nào giữa phố gọi tên Anh,

Để sau đó những đêm dài mất ngủ.

Trái Tim ta cứ bộn bề cơn lũ,

Quặn lòng Yêu trong lúc cứ đau Đời.

Ta quen nhau do Định mệnh của Trời,

Hay sẽ là Một Giấc Mơ bay mất?

Em hãy tin dù mai kia xa cách,

Trái Tim vẫn còn mãi mãi gọi tên nhau./.

Mình là "Con Trai"

Không biết vì lý do gì, Trời xui Đất khiến như thế nào mà sau gần 3 năm chẳng hề viết một dòng nào trong blog này nữa mà đêm qua lại dở chứng viết một entry, để rồi hôm nay phải xoá đi. Sao vậy nhỉ? 

Đã rất nhiều lần trong gần 3 năm qua mình đã định bằng vài cái nháy chuột thì blog này sẽ biến mất, một ngôi nhà thân thiết trong nhiều năm sau một mồi lửa sẽ chỉ còn là một đống tro tàn, nhưng rồi vẫn không làm được. Không đủ bản lĩnh để xé đi những trang viết dành cho một vài người thân, cho riêng mình. Blog này đã từng là nơi mình tự nhìn mình, đối diện với chính mình, là những gì riêng tư khó chia xẻ với ai đó nên đành bỏ trống suốt một thời gian dài.

Có lẽ có ai đó khi đọc những entry cuối cùng sẽ nghĩ rằng sau cú sốc mất đi Người Cha thân yêu mình đã không muốn viết gì nữa. Thực tế không phải như vậy. Vết thương nào rồi cũng thành sẹo. Nỗi đau nào rồi cũng nguôi ngoai. Lẽ ra mình đã viết lại, nhưng cứ băn khoăn mãi: Viết gì bây giờ? Viết những gì là suy nghĩ thật mà để người khác đọc rồi lại "Nói ra, nói vào". Miệng lưỡi thế gian...Còn viết những điều vô bổ, vô thưởng vô phạt thì viết để làm gì?

Trong entry "Ngọc của nước mắt" trên blog này mình đã từng nói về con Trai, con Trai ở biển hay nước ngọt cho những viên ngọc đẹp đẽ ấy từ chính nỗi đau đớn của nó. Vốn là loài thân mềm, nhưng để tồn tại trong cuộc sống khắc nghiệt nó phải tạo ra lớp vỏ cứng bên ngoài để che đi cái mềm yếu của mình. Ngẫm về bản thân mình cũng vậy, từ trong sâu thẳm mình vốn dĩ là người nhạy cảm, dễ bị tổn thương...Người như mình muốn sống được trong cuộc đời này phải tạo cho mình một vẻ bề ngoài bất cần, với giọng lưỡi ghê gớm...Mình đã làm được điều đó trong cuộc sống ngoài đời, nhưng khi đối diện với riêng mình, với những trang viết riêng tư mình vẫn lại là mình. Bài học chua chát sau entry "Quà Điện Biên" cũng đã dạy cho mình thêm kinh nghiệm sống: Hãy khép mình. Hãy như loài Trai giấu đi cái thân mềm yếu đuối trong lớp vỏ cứng xù xì...

Những gì bộc lộ qua những trang viết trên blog này có thể một ngày nào đó, một lúc nào đó chẳng có lợi cho mình chút nào. Hãy giữ lại những gì riêng tư nhất trong đáy sâu tâm hồn...

Xin lỗi Em, vô cùng xin lỗi Em, người mà Tôi đã viết tặng entry "Thư gửi một người em" đêm qua. Anh không bao giờ phải đề phòng Em cả, nhưng blog của Anh luôn để ở chế độ mở, ai đọc cũng được, Anh không muốn ai đó đọc và lại lấy đó làm câu chuyện...Và rất thật lòng Anh cũng muốn Em tự tìm hiểu về Anh hơn là nghe Anh nói về mình. Đấy cũng là một cách học phải không Em, cô học trò nhỏ của Anh?