Thẳng lối các anh ơi về Bắc
Nơi mẹ già còn mỏi mắt ngóng trông.
Bao nhiêu năm buốt giá một dòng sông
Đau đớn quá bao người anh nằm lại?
Trời Quảng Trị cao xanh vời vợi Nén nhang thơm đồng đội cũ cúi đầu. Lòng đất mẹ hay mênh mông dòng sâu Giấu xương máu của các anh ngày ấy? 
Lần thứ năm đến với Quảng Trị, vẫn những xót xa, day dứt. Những địa danh Ái Tử, Nhan Biều, Thạch Hãn...Vẫn còn đây chứng tích Cổ thành, trường Bồ Đề...Anh nằm nơi đâu? Cho các em anh hôm nay đến Quảng Trị với nước mắt lưng tròng, thắp hương và thả hoa trên sông Thạch Hãn mà đắng lòng xa xót...
Anh ơi! Em lại về đây Thạch Hãn
Dòng sông xưa - Máu lửa đã qua rồi.
Nước trong xanh và vẫn lặng lẽ trôi
Bó hoa thả - Viếng mồ anh: Sóng nước.
Giữa Thành cổ chân em run run bước
Sợ làm đau xương máu ấy các anh.
Cỏ Thành cổ non tơ và vẫn xanh
Màu quân phục ngày nào chìm trong lửa.
Đừng khóc nữa - Tim ơi đừng khóc nữa
Nén đau đi cho nước mắt chảy xuôi.
Ba mấy năm rồi, đau đớn khôn nguôi.
Anh về đất đâu nấm mồ còn lại?
Không buốt giá mà tim em tê dại
Thạch Hãn ơi! Xương máu vạn kiếp người.
Cổ Thành Quảng Trị - Ngút ngát mây trời
Tiếng chuông nguyện hồn những người lính trẻ.
Nếu có bước, người ơi xin bước khẽ
Đò có chèo, cũng thật nhẹ đò ơi.
Mấy chục năm qua đau đớn lắm rồi
Xương với máu hoà nước sông Thành Cổ.
Anh ơi! Mẹ già một đời đau khổ
Ba mấy năm rồi...Ngồi khóc con trai.
Tiễn bạn đi, có lẽ cũng chỉ là thủ tục để vui. Bây giờ các cuộc chia tay để đi xa không còn bịn rịn như ngày xưa. Bạn từ châu Âu về Việt Nam cũng như tôi từ thành phố về quê chơi. Bây giờ người ở nước ngoài với người ở nhà liên hệ thường xuyên, hàng ngày thích nói chuyện thì lên mạng, nhìn mặt nhau cũng chẳng khó gì. Công nghệ thông tin đã làm thế giới nhỏ lại, mọi người gần nhau hơn.
Chẳng bù cho ngày xưa (thập niên 80 của thế kỷ 20) những cuộc chia ly nhiều nước mắt. Bịn rịn, day dứt, nhớ nhung....Trời Âu xa lắc có muốn cũng chẳng được về thăm. Liên lạc với quê nhà chỉ qua những cánh thư mà hầu như tháng mới có 1- 2 lá, kiếm quyển sách, tờ báo Việt đỏ cả con mắt, vớ được thì đọc cho bằng hết chữ...
Có lẽ vì thế bao nhiêu tình cảm cứ dồn nén, bao nhiêu mối tình vì xa xôi cách trở đã trở thành kỉ niệm. Lòng tin không chống chọi được với thời gian chia xa và cũng chẳng xoá được khoảng cách, thêm nữa cái tiếng người đi nước ngoài hay bội bạc càng làm cho người ta mất nhau.
Bây giờ khác nhiều rồi. Bạn ở bên đấy cũng chẳng xa xôi gì, muốn về lúc nào cũng được, gia đình muốn sang chơi cũng dễ. Có lẽ vì thế khi một lần nữa ra đi bạn chẳng bịn rịn gì. Còn tôi khi tiễn bạn cũng không buồn.
Hôm trước ngồi uống với nhau bạn bảo viết tặng. Nhắc lại những kỉ niệm ngày ấy thôi cho vui thôi, chứ tầm này thơ thẩn gì. Nhưng bạn đi rồi tôi thấy mình chợt buồn, một chút gì đó trống vắng, một nỗi buồn vô cớ...
Và tôi viết, viết mấy dòng, không phải để tặng bạn. Tôi viết cho tôi, những cảm xúc nửa của thực tại, nửa của một thời đã xa.
Bạn đã đi rồi. Bạn lại đi,
Trời Âu xa lắc vấn vương gì?
Bạn đi bóng khuất trong chiều lạnh,
Xâm chiếm hồn ai hưu quạnh ơi?
Bạn quay về chốn ấy xa xôi,
Nơi giờ vẫn trắng trời tuyết lạnh.
Phút ước ao có nhau bên cạnh,
Như ngày nào đỡ lạnh trời Âu.
Bạn quay đi kìm nén thật sâu,
Nỗi day dứt khi mẹ già trái chín.
Cô bạn cũ giờ con đã lớn,
Mắt vẫn buồn xa vắng nhìn nhau.
Bạn quay lại nơi ấy trời Âu,
Lạc lõng giữa mầu da tiếng nói.
Phút chạnh buồn và lòng chới với,
Hiện trong hồn nơi ấy...Quê hương.
Điểm dừng đầu tiên: đền Mẫu Âu Cơ. Đứng trước sân nhìn cây đa cổ thụ trùm bóng trên mái đền nghĩ ai đã trồng nó. Còn trên khu đất trống trước mặt các quan chức thi nhau đến trồng cây gắn biển, vài mét lại một cây, phần nhiều là đa. Không hiểu sau này chúng lớn lên sẽ như thế nào đây, mọc thẳng à?
SaPa mờ trong sương chiều, sân nhà thờ đám trẻ người H’Mông đã nhanh nhạy với cơ chế thị trường: du khách muốn chụp ảnh với chúng phải trả tiền. Tốt thôi, nhìn chúng cũng tội, giá rét thế này...Mà chúng có xin tiền du khách đâu, mình chụp ảnh cùng chúng mới nhận tiền. 
Những du khách như tôi học được điều gì qua chuyến đi như thế này?
Đầu năm, theo thông lệ cơ quan tổ chức đi chơi đâu đó, kết hợp đi lễ và du xuân. Năm ngoái mình không đi Yên Tử cùng mọi người và đã để “điều ra tiếng vào”. Năm nay mọi người dự định đi đền Mẫu Âu Cơ ở Phú Thọ và từ đó lên Lào Cai rồi đi SaPa. Việc nhà chưa ổn lên cứ phân vân mãi, cuối cùng sau một hai ngày cân nhắc và sắp xếp mọi việc mình cũng quyết định đi. Vẫn biết đi SaPa chẳng ai đi bằng ôtô và theo lịch trình như vậy, nhưng vì kết hợp đi lễ với du xuân nên mới đi kiểu đó.
Mọi người vô cùng thích thú nghe tin đi Sapa vì lúc này TV cũng như trên mạng đều đưa tin cảnh băng tuyết ở đó. Thực ra để tận mắt chiêm ngưỡng được băng tuyết SaPa chẳng dễ dàng gì, ở HN nghe thông tin như thế nhưng khi vội vàng lao lên thì chẳng thấy gì vì băng tuyết chỉ có về đêm và sáng sớm trên đỉnh Hàm Rồng hay Cổng Trời, Thác Bạc, đến gần trưa là tan hết và chúng cũng chỉ có trong điều kiện 1-2 độ âm. Thôi cứ quyết định đi vì biết đâu ngẫu nhiên mình lại được chứng kiến cảnh vật trong băng giá đã 20 năm nay mình không được nhìn thấy.
Còn một lý do khác mà mình quyết định đi khi nhớ đến bài thơ người bạn đã gửi mình khi trở về từ SaPa mùa đông năm ngoái.
Chiều mưa xuống bến bâng khuâng,
Chỉ thêm vài giọt mà dâng ngập bờ.
Em vừa từ giã cõi mây,
Bàn tay lạnh giá từ đây ấm rồi.
Đêm qua sương lạnh dặm dài,
Vòng tay ôm xuống bờ vai ngập ngừng.
Ta cùng ta có gì vui,
Người ta yêu đã ngọt bùi nơi đâu?
Trở về phố vắng đêm thâu,
Buồn thương khoảng khắc gục đầu người dưng...
Khởi hành sáng sớm thứ Sáu, đến đền Mẫu Âu Cơ đã gần trưa,. Vào thắp hương trước tượng Mẫu Âu Cơ lòng tự hỏi mình nằm trong số 50 người con theo cha xuống biển hay trong số 50 theo mẹ lên rừng. Chắc là theo cha xuống biển rồi vì mình là người dưới xuôi ngược lên đây thắp hương Quốc Mẫu mà. Ôi những đứa con dân tộc Việt vừa rời vành nôi đã nếm mùi chia ly, đứa theo mẹ nhớ cha, đứa theo theo cha thèm vòng tay mẹ, đứa nào cũng thiệt thòi thiếu thốn. Thảo nào chúng hay bị người ngoài lợi dụng và đôi khi còn đánh lẫn cả nhau.
Mẹ Âu Cơ ơi qua rồi thời ly loạn, nồi da nấu thịt. Hôm nay tụ họp về đây có đủ con của Mẹ khắp mọi miền, đứa Bắc, kẻ Trung, người Nam cùng thắp hương trước Mẹ. Chắc rằng từ đây những đứa con của Mẹ sẽ xum vầy trong mái ấm Việt Nam, nếu có biến cố nào xảy ra thì đành tự trách mình chứ ai dám trách Mẹ đâu.
Từ Yên Bái lên Lào Cai đường như thời chiến với đủ các loại ổ gà, ổ trâu thậm chí ổ voi, quả thật có đi bằng ôtô mới biết tại sao mọi người đi SaPa chỉ đi bằng tầu hoả. Anh lái xe kể có lần chở Tây từ SaPa về, khi đến Hà Nội chúng thở phào bảo máy bay đã hạ cánh an toàn. Mình quá quen rồi chẳng làm sao, chỉ tội cho chị em phụ nữ và hai đứa trẻ con. Được cái là đi lễ nên không ai phàn nàn.
Sau khi lễ ở đền thờ ông Hoàng Bẩy (Lào Cai), vì đã muộn nên mọi người quyết định ngủ lại Lào Cai, giờ này lên SaPa rất nguy hiểm, đường dốc, vực sâu lại mờ mịt sương mù. Sáng hôm sau lên được đến SaPa đã gần trưa. Hình như mọi người hình dung chuyến đi SaPa này giống như những lần đi Sầm Sơn, Cửa Lò hay Huế, Đà Nẵng, hoặc như đi Tam Đảo, nên khi thấy SaPa mờ mịt trong sương thì than phiền chẳng biết xem gì. Trời ạ, nếu SaPa không mờ mịt sương mù, không mờ ảo ẩn hiện ngọn tháp nhà thờ, những rừng thông, những mái nhà, người đi đường mù lối, chân bước vô định hoặc theo thói quen, người người nép sát vào nhau tìm hơi ấm trong buốt giá thì SaPa đâu còn là SaPa.
Người miền Nam gọi Đà Lạt là thành phố tình yêu chắc cũng vì cái lạnh, cái thơ mộng của thành phố cao nguyên làm con người xích lại gần nhau, và từ đó tình yêu nảy nở, người miền Bắc yêu kém hơn chăng mà chẳng ai gọi SaPa là thị trấn tình yêu, nhưng ít hay nhiều những ai đã đến đó và muốn quay lại chắc cũng đồng tình rằng khi đến thị trấn này người ta nên đến cùng với những người bạn (khác giới càng tốt) tâm đầu ý hợp, những người biết chiêm ngưỡng vẻ đẹp của sương mù, những người biết quên đi thực tại bộn bề mệt mỏi để lạc mình trong sương, để có những giờ khắc trở thành kẻ lãng du.
Đêm miền sơn cướ
c trời như bớt buốt giá hơn bởi những bếp than bán đồ nướng (khoai, hạt dẻ, trứng, cơm lam, thịt xâu) và những chén rượu Sán lung. Lần này tôi đi trong cả một đám đông ồn ào, những tiếng cười nói làm mất đi cái yên lặng của phố xá, làm chìm nghỉm tiếng kèn của những chàng trai HơMông gọi bạn (tất nhiên là thổi theo cơ chế thị trường, theo đề nghị của du khách, chứ mấy cô gái HơMông còn đâu thời gian mà múa theo điệu kèn khi đang bận líu lo tiếng Anh bán đồ thổ cẩm cho du khách nước ngoài).
Chợt buồn vì mới đây thôi mùa đông năm ngoái, cũng trong khung cảnh này nhưng thưa vắng người hơn, bên bếp than hồng chúng tôi ngồi hơ tay cho ấm, ngắm nhìn chị bán hàng má rực hồng vì lửa, nhỏ nhẹ hỏi chuyện nhau, không ai nói to vì sợ làm phiền người khác dù họ ngồi xa cả chục mét, sợ làm phiền cả cái thị trấn yên tĩnh này. Giờ đây những tiễng cười, tiếng nói cứ ồn ào như đêm nào đó trên bãi biển Sầm Sơn. Bao giờ SaPa mất nốt cái tĩnh lặng về đêm khi dòng du khách đổ lên đây mang theo cái ầm ĩ của thị thành. Bao giờ những cô gái, chàng trai HơMông kia vào nốt nhà hàng Karaoke người làm lễ tân, người làm tiếp viên để phục vụ cái nhu cầu oái oăm của một bộ phận du khách ngớ ngẩn lên SaPa lại muốn đi hát Karaoke. Hay lúc đó chỉ còn lại toàn người Kinh với nhau để rồi cái thị trấn SaPa này lại như thành phố Lào Cai?
Nghĩ và chợt thấy mình quá lẩn thẩn, thôi chẳng viết nữa. Mai kia có rảnh thì làm cái entry khác về SaPa bằng ảnh vậy. Bây giờ đi ngủ thôi, bù cho mấy đêm thiếu ngủ trong suốt hành trình
Thứ Hai. Trở về từ Sapa sau mấy ngày lang thang vùng Tây Bắc, lò dò mở cửa vào ngôi nhà của mình thấy buồn vì nó lạnh lẽo quá. Tự trách mình đã bỏ nhà trống vắng suốt từ trước Tết tới giờ để đi làm những việc khách sáo, xã giao vô bổ (nhưng không làm giống mọi người thì thấy mình thất lễ), suốt ngày chạy nhà họ hàng và người thân quen chúc Tết. Vẫn những câu chúc cửa miệng khi bước chân vào nhà, vẫn nhà này qua nhà khác mà đâu có xa xôi gì, vừa một hai hôm trước còn gặp nhau...
Nhà mình quạnh vắng, tạt sang nhà thằng em đọc entry Xin cho tôi, nhìn ảnh anh, mình lại khóc ròng, nước mắt lặng lẽ ứa ra, lăn xuống. Sao mình là đàn ông mà mau nước mắt thế nhỉ, có lẽ những gì về anh luôn làm mình trào nước mắt. Hôm trước entry Cho con chín tuổi đã làm mình thẫn thờ suốt mấy hôm. Đồng đội của anh bảo mình rất giống anh về tính cách, còn ông thầy cúng nói anh rất hợp mình và nên bốc bát hương thờ anh ở nhà mình (và mình đã làm), nên có lẽ mình khóc là dễ hiểu. Khóc thương anh, cho những người lính như anh, cho dân tộc, cho đất nước này đã mất mát quá nhiều khi đi qua cuộc chiến ấy. Cuộc chiến mà khi nhìn lại thấy không ít những sai lầm.
Đàn ông mà mau nước mắt, nhưng mấy ai biết tôi khóc và tôi cũng chẳng khóc với người đời dẫu họ có làm tôi đau đớn, buồn khổ...
Tôi chỉ khóc với mình, khóc lặng lẽ thương cho anh, cho những phận người. Khóc cho sự thờ ơ mau quên của người đời với những người đã ngã xuống, khóc cho những lời đầu môi chót lưỡi trong buổi lễ này nọ...
